Chondrichthyes (Kıkırdaklı balıklar)

0
118

Chondrichthyes (Kıkırdaklı balıklar) dahil omurgalıların iskeletleri kıkırdak yapıda olmasına rağmen, bütün kıkırdaklı balıklar bu sınıfa dahil değildir. Sözgelimi siklostomların da iskeletleri kıkırdaktır, fakat başka bir sınıfı oluştururlar ve birçok özellikleri bakımından da farklıdırlar.

Kıkırdak yapıdaki iskelet ilkel bir özellikten çok, dejeneratif bir özellik olarak kabul edilir. Çünkü ilkel kemikli balıkların fosilleri Silurien’de bulunmuş olmasına rağmen, Chondricthyes’in en yakın akrabaları olan Placodermi fosillerine Devonien’de, diğer bir deyişle günümüze daha yakın bir dönemde rastlanmıştır [Paleozoik çağ, geçmişten günümüze sırasıyla Kambrien-Silurien-Devonien-Karbonifer-Permien dönemlerine ayrılır.

İskeletin bazı kısımlarında kalkerleşme görülmesine karşın, bu sınıfın hiçbir örneğinde kemik yapıya rastlanmaz. Bu sınıfa Köpek Balıkları, Vatozlar ve Deniz Kedileri (=Deniz Sıçanları, Kimeralar) dahildir. Bugün yaşayan grupları dikkate alındığında, omurgalılar içerisinde hareketli çeneler ilk kez bu hayvanlarda görüldüğünden Gnathostomata’nın (Çeneliler) en basit örnekleri bu sınıf içerisinde bulunur. Başka bir deyişle, omurgalılarda çeneler ilk olarak bu sınıfta başlar. Bundan başka deride pullar (Placoid, Plakoid tip), tek yüzgeçler yanında çift yüzgeçler, çift halde gonadlar ve her bir iç kulakta 3 adet yarım daire kanalı ilk defa bu sınıfta görülür.

Bazı yazarlar bu grubu kemikli balıklarla birleştirerek tek bir sınıf (Classis: Pisces) olarak alırlar. Fakat kemikli balıklara nazaran bu grubun daha ilkel sayılabilecek bazı özellikleri vardır. Örneğin iskeletlerin kıkırdaktan yapılmış olması, genel olarak solungaçlarının ayrı yarıklarla dışarı açılması, hava keselerinin bulunmayışı, gözlerinin arka tarafında Spiraculum [Spirakulum, spira (L.): Solumak] denen ve içte yutağa açılan bir delik bulunması gibi. Bu nedenle birçok yazarlar kıkırdaklı balıkları ayrı bir sınıf olarak alırlar.

Chondricthyes’in Karakteristik Özellikleri:

  1. Derileri sert ve plakoid pullarla kaplı ve bol miktarda mukus bezi içerir. Plakoid pullar yapı bakımından dişlerle homologtur. Zira yapıya hem epidermis (mine) hem de dermis (dentin, kemik) katılır. Tek ve çift yüzgeçleri mevcut olup ışınlarla desteklenir. Pelvik yüzgeçlerin vücuda yakın kısımları, erkeklerde değişikliğe uğrayarak spermlerin dişiye aktarılmasına yarayan kopulasyon organları haline gelmiştir. Kaudal Yüzgeç (Kuyruk Yüzgeci) genellikle Heteroserk şeklindedir.
  2. Ağız ventralde, dişleri çok sayıda ve mine tabakası ile örtülüdür. Burun delikleri 1-2 tanedir ve ağız boşluğu ile bağlantısı yoktur. Bağırsakların iç yüzeyinde, emme yüzeyini artırmak için helezon şeklinde kıvrıntılar yani “Spiral Perde“ bulunur.
  3. İç iskeletleri kıkırdak halindedir ve gerçek kemikleri yoktur. Notokorda her zaman mevcuttur.
  4. Kalpleri bir atrium (kulakçık) ve bir ventrikulus (karıncık) olmak üzere 2 gözlüdür. Eritrositleri (Alyuvarları) çekirdekli ve oval yapıdadır.

5.Genellikle solungaçları 5-7 çifttir. Solungaçların her biri ayrı bir delikle dışarı açılır. Bazılarında birden fazla solungaç birleşerek müşterek bir delikle de dışarı açılabilir. Solungaç kapakları (Operculum, Operkulum) yalnız Chimaeriformes (=Holocephali) (Deniz Kedileri, Deniz Sıçanları, Kimeralar) takımında vardır. Hava keseleri yoktur.

  1. Vücut sıcaklığı değişkendir (poikilotherm). Çevreye bağlı olarak değişiklik gösterir.
  2. Ayrı eşeylidir. Üreme organları çift haldedir. Eşey organı kanalları kloaka açılır. Döllenme iç döllenme şeklindedir. Gelişmeleri doğrudandır. Yani larva ve metamorfoz yoktur.